Mantık Bilimi (B), İkinci Yayıma Önsöz.
Öyleyse,
öznel düşünme ediminin bizim en asıl, en içsel etkinliğimiz olması ve şeylerin
nesnel kavramlarının nesnenin kendisini [Sache selbst] oluşturması ölçüsünde, o etkinliğin dışına
çıkıp onun üzerinde duramayız, tıpkı şeylerin doğasının ötesine de geçemeyeceğimiz
gibi. Ama gene de bu son belirlenimi gözardı edebiliriz; belli bir düzeye
dek birincisi ile çakışır çünkü düşüncelerimizin nesne ile bir bağıntısını
verir, ama bu salt boş birşeydir, çünkü onunla nesne kavramımız için
bir ölçüt olarak alınmış olur, oysa tam bu nesne bizim için ona ilişkin kavramımızdan
başka birşey olamaz. Eleştirel felsefe bu üç terimin ilişkisini öyle bir yolda
anlar ki, biz düşünceleri kendimiz ve nesneler arasına
bir aracı olarak yerleştirir ve bunu bu aracın bizi nesneler ile biraraya
bağlamak yerine özellikle dışlayacağı bir yolda yaparız; oysa böyle bu görüşe
yalın bir gözlemle karşı çıkılabilir ve tam bu bizim ötemizde ve kendileri
ile bağıntılı düşüncelerin ötesinde öteki uçta durması gereken nesnelerin
kendilerinin düşünce-şeyler olduklarını, bütünüyle belirsiz olarak salt
bir düşünce-şey olduklarını, boş soyutlamanın sözde kendinde-şeyi olduklarını
söyleyebiliriz.
|
Mantık Bilimi (B), Vorrede zur zweiten Ausgabe.
Insofern
also das subjektive Denken unser eigenstes, innerlichstes Tun ist und der
objektive Begriff der Dinge die Sache selbst ausmacht, so können wir aus
jenem Tun nicht heraus sein, nicht über demselben stehen, und ebensowenig
können wir über die Natur der Dinge hinaus. Von der letzteren Bestimmung
jedoch können wir absehen; sie fällt mit der ersteren insofern zusammen,
da sie eine Beziehung unserer Gedanken auf die Sache, aber nur etwas Leeres
ergäbe, weil die Sache damit als Regel für unsere Begriffe aufgestellt werden
würde, aber eben die Sache für uns nichts anderes als unsere Begriffe von
ihr sein kann. Wenn die kritische Philosophie das Verhälnis dieser drei terminorum so versteht, daß wir die Gedanken zwischen uns und die Sachen als Mitte stellen in dem Sinne, daß diese Mitte uns von den Sachen vielmehr abschließt, statt uns mit denselben zusammenzuschließen,
so ist dieser Ansicht die einfache Bemerkung entgegenzusetzen, daß eben
diese Sachen, die jenseits unserer und jenseits der sich auf sie beziehenden
Gedanken auf dem anderen Extreme stehen sollen, selbst Gedankendinge und,
als ganz unbestimmte, nur ein Gedankending, — das sogenannte Ding-an-sich
der leeren Abstraktion selbst sind.
|