COPLESTON
FELSEFE TARİHİ
ÇAĞDAŞ FELSEFE
CİLT 5 BÖLÜM a
Frederick Copleston
Berkeley • Hume
(1959)
"İngiliz Görgücülüğü" kapsamında
birinci baskı 1991
ikinci baskı 1998
Çeviren: Aziz Yardımlı
ISBN: 975 397 072 2
11.5 X 19 cm 244 sayfa
|
|
 
COPLESTON FELSEFE TARİHİ
Berkeley • Hume
ÇAĞDAŞ FELSEFE
CİLT 5 BÖLÜM a
AZİZ YARDIMLI
Kuşkucu David 1748’de ‘Ulusal Karakterler’
konusunda yazarken şunları belirtir:
“Negroların ve genel olarak tüm insan
türlerinin (çünkü dört ya da beş ayrı tür vardır) doğal olarak beyazlardan
aşağı olduklarından kuşku duyma eğilimindeyim. Hiçbir zaman beyazdan başka
herhangi bir tende uygar bir ulus olmamış, ne de giderek eylemde ya da
kuramsal düşüncede seçkin herhangi
bir birey olmuştur. Aralarında hiçbir becerikli üretici yoktur, hiçbir
sanat ve hiçbir bilim yoktur. Öte yandan, beyazların en kaba ve en barbar
olanları bile, örneğin eski GERMENLER, şimdiki TATARLAR, henüz yiğitliklerinde,
hükümet
biçimlerinde ya da başka herhangi
bir tikel özellikle seçkin birşey taşırlar. Eğer doğa bu insan soyları
arasında kökensel bir ayrım yapmamış olsaydı, böyle biçimdeş ve değişmez
ayrımlar yüzyıllar ve çağlar boyunca yer alamazdı. Sömürgelerimizin sözünü
etmesek bile, tüm Avrupa’ya dağılmış Negro köleler vardır ki aralarından
hiç biri hiçbir zaman herhangi bir beceri belirtisi göstermemiştir, gerçi
aramızdaki eğitimsiz aşağı insanlar işe koyulup kendilerini herhangi bir
meslekte sivriltecek olsalar bile. Aslında JAMAİKA’da bir negrodan
yetenekli ve bilgili bir insan olarak
söz ederler; ama kendisine çok yetersiz başarılarından ötürü hayranlık
duyuluyor olabilir, tıpkı birkaç sözcüğü açıkça konuşan bir papağan gibi.”
Kuşkucuyu ciddiye almalıyız. Bunları
demek istemiyor, bunlar “öğretisi” ile, kuramsal düşüncesi ile tutarsızdır
dememeliyiz. Kuşkucu da bir insandır, ve yalın bir tutarlılığın ne olduğunu
o da bilebilir. Ve herşey bir yana, bir insan olarak sayılmayı, düşüncelerinin
çarpıtılmamasını ister ve bu en doğal hakkıdır. Immanuel Cant gibi bir
“felsefeci” bile bu sözleri David’in boş sözleri olarak almamışken, tersine
tüm bu sefil içerikte onunla anlaştığını aynı sözleri satır satır yineleyerek
elirtmişken, bugün David’e karşı onu yalanlama saygısızlığını göstermemeliyiz.
Ve üç yıl önce, 1745, Kanada’ya askeri bir
sefere katılmak üzere sömürge üniformasını
giyen David bunları bilinçli, sağlıklı, sorumlu,
olgun ve ne dediğini bilen bir insan
olarak yazmıştır.
Sağlıklı bir usun, normal
bir sağduyunun gelişmemişliği ne anlama gelir? Felsefe yapma girişiminde,
amaçlanın tam tersini verir, görgücülük ya da kuşkuculuk anlamına gelir.
Bilimde pozitivizm. Bir ulusun karakterinde? Yanıtı modern tarihtedir.
|
|
