COPLESTON
FELSEFE TARİHİ
ÇAĞDAŞ FELSEFE
CİLT 1 BÖLÜM 1b
Frederick Copleston
Platon
(1946)
birinci baskı 1985,
ikinci baskı 1989,
üçüncü baskı 1995,
dörtüncü baskı 1998
Çeviren: Aziz Yardıml
ISBN: 975 397 032 3
11.5 X 19 cm 216 sayfa
|
|

COPLESTON FELSEFE TARİHİ
Platon
YUNANİSTAN VE ROMA FELSEFESİ
CİLT 1 BÖLÜM 1b
-
AZİZ YARDIMLI
Felsefe İdea ile ilgilenir. İdea ilkin
bütünüyle genel bir anlamda Düşüncedir. Ama Düşünce sonsuz küçüklükten
sonsuz büyüklüğe dek, insanın ruhsallığından evrenin özdekselliğine dek
herşeyi, saltık olarak herşeyi anlatmak için kullandığımız evrenseldir.
Ne yerde ne de gökte, ne insan ruhunda ne de özdeksel evrende hiçbirşey,
saltık olarak hiçbirşey insan düşüncesinin belirlenimlerinden, evrensellerden
kaçamaz. Varolan herşey düşüncenin öznel belirlenimlerinde anlatılır, ve
varolan herşey kendi nesnel belirleniminde vardır. Varolan her şey bir
evrensel olduğu için, türünden, ideal Biçiminden, belirli İdeasından pay
aldığı için vardır. İdeadan, Biçimden, evrenselden yoksun birşey hiçbirşeydir,
bir varlık değil ama yokluktur, olmayandır. Ve bilgisi olmayandır. Ve bilinemeyen,
belirlenimsiz olan var olamayandır.
Bireysel şey, İdeadan yalnızca pay
alan şey, belirlenimini kendinde değil ama İdeada bulan nesne geçicidir,
sonludur. Yiter. İdeanın, Biçimin varoluşu duyusalın, fizikselin, bireyselin
varoluşu gibi değildir. Pisagor teoremi fiziksel üçgenler üzerinde varolmaz.
Duyulur-üstü, fiziksel-üstü varoluşu salt kuramsal düşünce içindir. Sonsuzluktadır
ve sonsuza dek varolur. Görgül Zaman ve Görgül Uzay arı düşüncenin, İdeanın
çevresine çit çekemez. İdea Türlerin, Biçimlerin olmadığı görgül evrende
Türlerin ve Biçimlerin ideal olanağıdır. Dünya oluşurken, yaşam oluşurken,
insan oluşurken, İdealar tümünün Biçimi, tümünün Belirlenimleridirler.
Onların varoluş biçimleridirler, onların doğa yasaları, onların matematikleri,
onların özsel nitelikleridirler. Duyusal değildirler, görülmezler ve dokunulmazlar
ve koklanmazlar ve ölçülmezler. Varlıkları yalnızca düşünce içindir. Ve
böyle iken duyulur bireyselden çok daha başka, çok daha güçlü, çok daha
yüksek bir anlamda gerçektirler. Eğer varlık kalıcılık ise, duyulur bireyseller
değil ama evrensel İdealar gerçek varlıktır. Eğer varlık güç ise, sonlu
bireyseller değil ama evrensel İdealar güçtür. Eğer varlık değişmezlik
ise, evrensel İdealar değişmezdir.
Felsefe, başından bu yana, ideal belirlenimlerin
bilgisidir. Bu bilim özsel olarak Mantıktır, özsel olarak Ustur. Tüm öznel
geçicilikten, tüm yanlışlıktan özgür Nesnelliği konu alır, düşüncenin tüm
dışsal güdülenmesinden bağışık özgür deviminin, eytişiminin açınımıdır.
Eytişim İdeanındır, onun doğasıdır, onun özüdür, onu bir dizge yapan dinamiktir.
İnsan düşüncesi aynı İdeanın etkinliği, eytişimi, gerçekliğidir. İnsan
usu aynı İdeanın gizilliğidir. Ve gizilliğin edimselleşmesi ne denli olanaklıysa,
insanın gerçekleşmesi o denli zorunludur. İdeada zorunluk olan şey insanın
özgürlüğüdür.
|
|